Sorun anlaşılmadan,
çözüm sunulamaz…
VARİSLERİMİZİ BİLELİM
Toplar damar (Ven) hastalıkları ileri dönemlerinde tedavi maliyeti, belirgin işgücü kaybı ve hastanın yaşam kalitesi üzerinde yaptığı etkilerle önem kazanır. Toplumumuzun %80 inde telenjiektazi, %20-64 ünde varis, %5 inde ileri düzeyde venöz yetersizlik ve %1-2 sinde hastalığın son evreleri olan aktif ve iyileşmiş ülserin görüldüğü belirtilmektedir.
Alt ekstremite seviyesinde venler cilt altında (yüzeysel) ve kaslar arasında (derin) kompartımanda yerleşmiştir. Bu iki kompartıman arasında cilt altındaki fasiayı delip geçerek bağlantıyı sağlayan (Perforatör) venler bulunmaktadır. Yukarı doğru seyreden yüzeysel ve derin venler ile perforan venlerin yapısında kanın tek yöne hareketine müsaade edip geri kaçmasını (Reflü) engellen kapakçıklar (valvül) bulunur. Bu kapakçıkların olduğu yapılarda kan yukarıya veya fasia altındaki kompartımana yönlenir. Baldır adaleleri arasındaki derin venlere gelen kan, yürüyüş sırasında (Venöz Pompa) yukarıya karın bölgesine doğru kolaylıkla ilerletirken, damar duvarına yaptığı basıncı en düşük seviyede tutar.
Toplar damar içinde artan basıncın (Venöz Hipertansiyon) temelinde bu valvüler reflü, vende tıkanıklık (Venöz Obstrüksiyon) veya bu iki faktör birlikteliği söz konusudur. Özetle diyebiliriz ki, toplar damar yapısının en değerli elemanı fonksiyonel olan kapakçıklardır.
Venöz basıncın artması, kapiller yatakta dolaşımın (mikrosirkülasyon) yavaşlamasına ve intestisyel mesafede hipoksiye sekonder kapiller geçirgenliği arttırarak cilt ve cilt altı (subkutan) dokuda karakteristik değişimlere neden olur. Hücrelerarası (İnterstisyel) alanda sıvı, makromoleküller ve hemosiderin birikir. Ödem, venöz egzema ve dermatit, lipodermatosklerozis, pigmentasyon ve sonuçta venöz ülserler oluşur. Venöz ülserasyon oluşumundan kapiller yatakta olan değişiklikler de (mikrosirkülasyon) sorumlu tutulmaktadır.
Venlerde tıkanıklık nedeni, sıklıkla venöz tromboz olup, başkaca neden venlerde meydana gelen değişik kaynaklı travmalardır. Valvüler reflü, baldır kaslarının venöz pompa fonksiyon bozukluğu veya bunların kombinasyonu sonucunda gelişen Venöz Hipertansiyon Kr. Venöz Yetmezlik veya Hastalık olarak da bilinir.
Kapaklardaki reflü bir başka patoloji olmaksızın ortaya çıkıyorsa Primer valvüler yetersizlik olarak tanımlanır ve genelde ven duvarının elastikiyetini kaybetmesinden kaynaklanır. Sekonder valvüler yetersizlikte ise etken sıklıkla derin ven trombozudur. Etkin tedavi uygulanmazsa vendeki trombüsün tamamen kaybolması çok nadirdir. Ven duvarına ve kapaklara yapışan trombüs zamanla fibröz dokuya dönüşür. Tam rekanalizasyon gerçekleşse bile oluşan hasar nedeniyle kapaklar yetersiz kalmasına Postrombotik sendrom (PTS) denilir.
Venöz sistemde bir bölgedeki valvüler reflü sıklıkla bir alt veya komşu segmentteki venin genişlemesine ve valvüler yetmezliğine etki eder. Bu nedenle Venöz reflü tabiri caizse elma sepetindeki çürük elma gibidir. Venlerin genişlemesi, uzaması kıvrımlı hale gelmesine (varis ve pakeleşme) neden olan venöz hipertansiyonun zeminini hazırlar. Varislerin tedavisinde venöz hipertansiyonun kontrol edilebildiği durumlarda, buna yönelik doğru bir işlem yapılır ise başarılı çözüme ulaşılabiliriz.
Risk faktörleri
Yapılan çalışmalarda en önemli risk faktörünün ileri yaş olduğu bildirilmiştir. Bununla beraber, doğum yapan kadınlarda biraz fazla olmakla birlikte cinsiyetin önemli risk faktörü oluşturmadığı görülmüştür. Obezite Vücut kitle indeksi (VKİ) >30 olan erkeklerde 6.5 kat, kadınlarda 3.1 kat risk artışı olduğu tespit edilmiştir. Aile geçmiş sorgulandığında altta yatan genetik anomali tam olarak belirlenememiş olsa da genetik yatkınlık kesin olarak bilinmektedir.
Klinik olarak semptom ve bulguları, etiyolojik nedenleri, hastalığın hangi anatomik yerleşimde ve patolojinin ne olduğunu kodladığımız CEAP sınıflaması (Clinical Etiological Anatomical Pathophysiological Classification) çoğu kez damar hastalıkları uzmanlarının aynı ortak dili kullanmasını kolaylaştırmıştır.
Sizlere yaptığımız işlemlerde öncelikle problemlerin neler olduğunu ve detaylandırıp çözüm için seçenekleri nasıl kombine edeceğimizi sunmaya çalışacağız.